Batı ittifakı, son yıllarda giderek daha fazla sorgulanmaya start aldı. Güvenlikten ticarete, teknolojiden savunma sanayiine kadar birçok alanda Washington merkezli düzenin geleceği tartışılırken, müttefik ülkeler de olası yeni dengelere karşı alternatif stratejiler geliştirmeye yöneliyor. Bu dönüşümün en dikkat çekici örneklerinden biri ise Kanada’da yaşanıyor.ABD Başkanı Donald Trump’ın Kanada’yı “Amerika Birleşik Devletleri’nin 51.
eyaleti” olarak nitelendiren açıklamalarıyla derinleşen gerilim, Ottawa yönetimini yıllardır devam eden ABD merkezli bağımlılık ilişkisini yeniden değerlendirmeye itti.Wall Street Journal’ın hükümet yetkilileri, diplomatik kaynaklar ve üst düzey güvenlik isimleriyle yaptığı kapsamlı görüşmelere dayandırdığı özel dosya, Kanada Başbakanı Mark Carney’nin göreve gelir gelmez ABD’ye olan bağımlılığı azaltmaya yönelik kapsamlı bir strateji başlattığını ortaya koydu. Peki şu ana kadar neler gerçekleşti? Nasıl bir yol çizildi?
Detaylara yakından bakalım… İddiaya göre Trump, iki ülke arasındaki sınırı belirleyen 1908 tarihli anlaşmayı feshedebileceğini söyleyerek Trudeau’ya, “Bunu yırtarsam tüm ülkeniz dağılır” ifadelerini kullandı. Aynı dönemde özel bir akşam yemeğinde Kanadalı yetkililer Trump’ı ilhak söyleminden vazgeçirmeye çalışırken, Trump’ın danışmanlarından biri Kanada’nın 41 milyonluk nüfusunun çok büyük bölümünün Demokrat Parti’ye yakın oy kullanacağını dile getirdi.
Bunun üzerine Trump’ın Kanada’nın iki eyalete bölünmesi fikrini dile getirdiği öne sürüldü. CARNEY GÖREVE GELİR GELMEZ BAŞLATTIĞI KRİTİK İNCELEMELER DİKKAT ÇEKİCİ2025 yılı başlarında başbakanlık görevini üstlenen Mark Carney’nin ilk icraatlarından biri ise Kanada’nın stratejik bağımlılık haritasını çıkarmak meydana geldi. Yakın çalışma ekibiyle yalnızca başbakanlık ofisinde veya resmî uçağında gerçekleştirdiği gizli görüşmelerde ülkenin veri depolama sistemlerinden askerî ekipmanlara, ödeme altyapısından gıda tedarikine kadar hangi alanlarda ABD’ye bağımlı meydana geldiğu tek tek analiz edildi.
Bu çalışma yalnızca Kanada’nın güvenliği açısından değil, Batı ittifakının geleceği bakımından da kritik görülüyordu. Carney’nin temel sorusu, “En yakın müttefikiniz bir tehdit haline geldiğinde nasıl hareket etmelisiniz?” meydana geldi.WASHINGTON SONRASI DÖNEM İÇİN YENİ FORMÜLEski İngiltere Merkez Bankası Başkanı olan Mark Carney, çözümün önemli bölümünü Avrupa’da gördü. Ona göre İkinci Dünya Savaşı sonrasında ABD merkezli kurulan güvenlik ve ekonomik sistem artık tek kutuplu yapısını kaybediyordu.
Carney, herhangi bir ülkeye aşırı bağımlılık oluşturmayan, çok merkezli ve yoğun bağlantılarla örülü yeni bir Batı iş birliği modeli oluşturulmasını savundu. Bu yaklaşım, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin çizgisiyle önemli ölçüde ayrıştı.Göreve başlamasının ardından Carney’nin ilk yurt dışı ziyaretini Washington yerine Fransa’ya gerçekleştirmesi dikkat çekti. Paris’te Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile bir araya gelen Carney, Kanada’yı “Avrupa dışındaki en Avrupalı ülke” olarak tanımladı.
İki lider, kritik minerallerden yapay zekâya, kuantum teknolojilerinden savunma sanayisine kadar birçok alanda ortak hareket edilmesini değerlendirdi. Kanada’nın sahip meydana geldiğu stratejik maden rezervlerinin Avrupa için büyük önem taşıdığı, Fransa’nın ise devlet destekli teknoloji şirketleriyle ABD hakimiyetindeki alanlarda alternatif oluşturabileceği ifade edildi. GRÖNLAND İSTEĞİ AVRUPA’DA ALARM ZİLLERİNİ ÇALDIKrizi derinleştiren gelişmelerden biri de Trump’ın Grönland’ı satın alma ve gerekirse güç kullanma yönündeki açıklamaları meydana geldi.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen’in istihbarat kurumlarından aldığı brifinglerde ABD ilk kez potansiyel askerî tehdit olarak değerlendirildi. Paris’te düzenlenen liderler toplantısında Grönland konusu gündemin ilk sırasında yer aldı. Danimarka, Avrupalı liderlerden egemenliğine destek isterken, Mark Carney de Kanada ile Avrupa arasındaki stratejik iş birliğinin güçlendirilmesini savundu.
Gazetenin ulaştığı notlara göre toplantılardan birinde üst düzey bir Avrupalı yetkili, “Artık Amerika’ya güvenemeyiz. Elimizde kalan tek şey uluslararası hukuk” değerlendirmesinde bulundu. TRUMP’TAN KANADA NANKÖR DAVRANIYOR ÇIKIŞIMark Carney’nin Dünya Ekonomik Forumu’nda yaptığı konuşma da Batı’da geniş yankı uyandırdı.
ABD’nin adı doğrudan anılmasa da ekonomik entegrasyonun bağımlılığa dönüşmesi halinde bunun sürdürülebilir olmayacağını belirten Carney, “Entegrasyon sizin boyun eğmenizin kaynağı haline geldiğinde karşılıklı fayda söylemi gerçekliğini kaybeder” dedi. Trump’ın konuşmayı izlediği ve yardımcılarına Kanada’nın “nankör davrandığını” aktardıği aktarıldı.AVRUPA BAĞIMSIZ SAVUNMA ALTYAPISINI HIZLANDIRDIKrizin ardından Avrupa ülkeleri teknoloji ve savunmada ABD’ye bağımlılığı azaltacak çok sayıda projeyi hızlandırdı. Bulut sistemleri, veri merkezleri, kuantum hesaplama altyapıları, uydu ağları ve ödeme sistemlerine milyarlarca euroluk yatırım kararı alındı.
Fransa, kamu kurumlarında Microsoft Teams ve Zoom yerine yerli görüntülü iletişim sistemi kullanılmasını zorunlu hale getirirken Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika ve Lüksemburg kendi mesajlaşma altyapılarını oluşturmaya start aldı.Almanya ayrıca savunma alımlarında Avrupalı üreticilere öncelik tanıyan yeni bir yasa çıkardı. Kanada ise Avrupa Birliği’nin 150 milyar euroluk savunma fonuna katılırken, Almanya ile yapay zekâ ve egemen teknoloji alanlarında yeni ortaklıklar kurdu. NATO İÇİNDE İKİ FARKLI STRATEJİGazetenin haberine göre Batılı müttefikler iki aşamalı bir politika izlemeye start aldı.
Bir yandan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Trump ile kişisel ilişkilerini kullanarak ABD’nin ittifakta kalmasını sağlamaya çalışırken, diğer yandan Kanada ve Avrupa ülkeleri Washington’ı doğrudan karşılarına almadan teknoloji, savunma ve ticaret alanlarında ABD'ye olan bağımlılığı azaltacak alternatif sistemler kurmaya yöneldi. Avrupalı liderler bu stratejiyi “zaman kazanmak” olarak tanımlarken, uzun vadeli hedefin daha bağımsız bir Batı güvenlik ve ekonomik mimarisi oluşturmak olduğu ifade edildi.Beyaz Saray Sözcüsü Olivia Wales ise eleştirilere yanıt vererek Başkan Trump’ın Kanada ve diğer NATO üyelerinin kendi savunmaları için daha fazla sorumluluk üstlenmesini istediğini ifade etti. Wales, “Başkan Trump, Amerika’nın istismar edilmesine izin vermeyecek” ifadelerini kullandı.Wall Street Journal’ın ulaştığı diplomatik görüşmeler ve güvenlik toplantıları, Trump yönetiminin söylemlerinin yalnızca Kanada ile ABD arasındaki ilişkileri değil, onlarca yıldır Amerikan liderliğinde şekillenen Batı ittifakının geleceğini de derinden etkilediğini ortaya koyuyor.
Kanada ile Avrupa'nın son aylarda attığı adımlar ise Washington’a alternatif güvenlik, teknoloji ve ekonomik iş birliği modellerinin artık yalnızca teorik bir tartışma olmaktan çıkıp somut politika haline geldiğini gösteriyor. TRUMP KRİZİNİN ARDINDAN KRİTİK HAMLE! ABD’YE ALTERNATİF MODEL ŞEKİLLENİYORÖte yandan, Kanada’nın yalnızca söylem düzeyinde değil, attığı somut adımlarla da ABD’ye olan stratejik bağımlılığı azaltmaya yöneldiği görülüyor.
Trump yönetimiyle yaşanan gerilimin ardından Ottawa, savunma ve güvenlik alanında Avrupa merkezli yeni ortaklıklarını hızlandırırken, Batı’nın yeniden silahlanma sürecinde önemli bir rol üstlenmeye start aldı.The Telegraph’ta yer alan habere göre bu kapsamda Kanada, Batı’nın Rusya’ya karşı savunma kapasitesini güçlendirmeyi hedefleyen Savunma, Güvenlik ve Direnç Bankası (DSRB) adlı çok uluslu finans kuruluşunun kurulmasına öncülük etti. Yeni bankanın amacı, üye ülkelerin kamu ve özel sermayesini tek çatı altında toplayarak savunma sanayii yatırımlarını hızlandırmak ve savunma şirketlerine finansman sağlayarak üretim kapasitelerini artırmak. Böylece ülkeler, askerî harcamalarının bir bölümünü ulusal bütçelerinin dışında, ortak finansman mekanizması üzerinden karşılayabilecek.DSRB’nin kuruluşu, Mark Carney’nin uzun süredir savunduğu ‘ABD merkezli güvenlik mimarisine alternatif oluşturacak çok taraflı ağ’ vizyonunun somut adımlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Kanada Başbakanı Carney de girişimin duyurulmasında yaptığı açıklamada, “Kanada kolektif güvenliğimizin temellerini oluşturmada öncülük ediyor. Savunma, Güvenlik ve Direnç Bankası yatırımların önünü açacak, savunma sanayi tabanımızı güçlendirecek ve Kanada ile müttefiklerimizin daha tehlikeli ve bölünmüş bir dünyanın zorluklarıyla birlikte başa çıkmasını sağlayacak” ifadelerini kullandı.Bülten Abonelik FormuThe Wall Street Journal'ın ‘The Canadian Who Steered Europe Away From the U.S.’ ile The Telegraph'ın ‘Canada creates nine-country ‘defence bank’ to rearm against Russia’ başlıklı haberinden derlenmiştir. Ceddin Deden’i duyunca mırıldandıkları şeyler Haberi görüntüle
